„Trybunał Sprawiedliwości oddalił wniesione przez Polskę odwołanie od wyroku Sądu dotyczącego uchylenia okresowej kary pieniężnej nałożonej w sprawie kopalni Turów. Ugoda zawarta między Czechami a Polską nie zniosła ze skutkiem wstecznym zasądzonej okresowej kary pieniężnej”.
Komunikat prasowy TSUE z dnia 22 stycznia 2026
„Uznawszy, że poprzez rozszerzenie zakresu i przedłużenie wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów, znajdującej się w pobliżu granic z Republiką Czeską i Niemcami, Polska naruszyła prawo Unii, Czechy wniosły do Trybunału Sprawiedliwości skargę w sprawie uchybienia przez Polskę zobowiązaniom państwa członkowskiego.
21 maja 2021 r., na wniosek Republiki Czeskiej, wiceprezeska Trybunału nakazała Polsce zaprzestanie wydobycia węgla brunatnego we wspomnianej kopalni – natychmiast i do chwili ogłoszenia wyroku kończącego postępowanie w sprawie.
Ponieważ Polska nie zastosowała się do tego postanowienia, wiceprezeska Trybunału, na wniosek Republiki Czeskiej, zasądziła od Polski na rzecz Komisji Europejskiej okresową karę pieniężną w wysokości 500 000 EUR dziennie. Środek ten miał na celu zapewnienie przestrzegania postanowienia z 21 maja 2021 r. oraz nakłonienie Polski do nieopóźniania jego wykonania.
3 lutego 2022 r. Czechy i Polska zawarły ugodę. W związku z tym Trybunał wykreślił ze swojego rejestru sprawę w postępowaniu co do istoty, a dzienne kary pieniężne przestały być naliczane od 4 lutego 2022 r.
Zdaniem Polski zawarcie ugody skutkowało wygaśnięciem z mocą wsteczną obowiązku zapłaty okresowej kary pieniężnej. Komisja była innego zdania. Ponieważ pomimo wezwania do zapłaty Polska nie zapłaciła okresowej kary pieniężnej, Komisja poinformowała to państwo członkowskie, że dokona potrącenia należnej na dzień 3 lutego 2022 r. kwoty z jego wierzytelnościami wobec budżetu Unii. Odzyskana w ten sposób kwota roszczenia głównego wyniosła około 68,5 mln EUR.
Polska wniosła do Sądu Unii Europejskiej dwie skargi o stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Komisji o potrąceniu. 29 maja 2024 r. Sąd oddalił te skargi jako bezzasadne.
Polska złożyła zatem do Trybunału odwołanie, w którym wniosła o uchylenie wyroku Sądu oraz spornych decyzji Komisji. Trybunał oddalił to odwołanie, potwierdzając, że Sąd poprawnie zinterpretował prawo Unii.
Obowiązek zapłaty okresowej kary pieniężnej, przekazywanej do budżetu Unii, ma na celu zapewnienie przestrzegania zarządzonych już środków tymczasowych oraz zachowanie pełnej skuteczności ostatecznego orzeczenia, które ma zostać wydane, a tym samym zapewnienie skutecznego stosowania prawa Unii w interesie ogólnym. Skuteczne stosowanie
prawa Unii jest nierozerwalnie związane z wartością państwa prawnego, na której opiera się Unia.
Sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych, który nałożył okresową karę pieniężną, może ją ponownie rozważyć i, w razie potrzeby, znieść skutki tej kary wyłącznie na przyszłość. Nie może on jej ani uchylić, ani zmienić ze skutkiem wstecznym. Wobec tego, działania podejmowane przez strony postępowania, w tym zawarcie ugody, nie mogą
prowadzić do zmiany, stwierdzenia nieważności bądź uchylenia z mocą wsteczną postanowienia o zastosowaniu takiej okresowej kary pieniężnej. Zawarcie ugody między Republiką Czeską a Polską nie mogło zatem wygasić ciążącego na Polsce obowiązku zapłaty naliczonej już okresowej kary pieniężnej.
Fakt, że nałożenie okresowej kary pieniężnej może wywoływać nieodwracalne skutki, nie stoi na przeszkodzie uznaniu jej za środek akcesoryjny względem postępowania co do istoty. Ze względu na zapewnianie przestrzegania prawa Unii kara ta zachowuje także, wbrew twierdzeniom Polski, charakter prewencyjny, a nie – represyjny”.
W roku 2025 Rzeczniczka Generalna TSUE, Juliane Kokott uznała, że Komisja Europejska niesłusznie potrąciła Polsce 68,5 mln euro kary za niewstrzymanie wydobycia w kopalni Turów. Jej zdaniem, polsko-czeska ugoda z 2022 r. cofnęła obowiązywanie środków tymczasowych, a tym samym również zasadność kary.
W efekcie omawianego orzeczenia, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej utrzymał rozwiązanie, które – mimo późniejszej ugody – obciąża Polskę znaczną sankcją finansową, co w odczuciu wielu czyni ją stroną niesprawiedliwie poszkodowaną w zakończonym już sporze.
