Kilka dni temu w sieci pojawiły się nagrania ukazujące rozpadający się dach starej kamienicy przy ul. Wrocławskiej w Zgorzelcu. Niedługo później budynek został zabezpieczony taśmą, jednak jedynie na kilka metrów od strony chodnika i ulicy. Największy problem występuje od strony rzeki oraz niemal przylegającego do kamienicy tarasu restauracji. Budynek straszy od lat. Na jego dachu wyrosło już niemałe drzewo, które obecnie groźnie zwisa.
Miasto Zgorzelec przekonuje, że od blisko dziewięciu lat podejmuje działania w sprawie niszczejącej kamienicy przy ul. Wrocławskiej 4, jednak nie może samodzielnie nakazać jej remontu ani rozbiórki. Budynek jest własnością prywatną, a decyzje w takich sprawach należą do nadzoru budowlanego. Problem dodatkowo komplikuje fakt, że obiekt znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską, co uniemożliwia jego rozbiórkę bez zgody konserwatora zabytków. Mimo licznych decyzji i ponawianych interwencji stan kamienicy wciąż się pogarsza i od lat stwarza zagrożenie rychłą katastrofą budowlaną.
Trudno oprzeć się wrażeniu, że biurokracja po raz kolejny okazuje się silniejsza od zdrowego rozsądku. Lata postępowań, odwołań i uzgodnień między kolejnymi instytucjami sprawiają, że niebezpieczny budynek wciąż stoi. Pozostaje pytanie: czy naprawdę musi dojść do tragedii, zanim zapadną skuteczne decyzje?
Poniżej publikujemy pełną i bardzo wyczerpującą informację przekazaną przez Urząd Miasta Zgorzelec. Wysłaliśmy również pytania w tej sprawie do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu. Po otrzymaniu odpowiedzi wrócimy do tematu.
Dotyczy: odpowiedzi na pytanie o niszczejący budynek przy ul. Wrocławskiej 4 z dnia 30 czerwca 2026r.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące budynku przy ul. Wrocławskiej 4 w Zgorzelcu informuję, że Miasto Zgorzelec od kilku lat podejmuje działania w tej sprawie. Ich zakres wyznaczają obowiązujące przepisy prawa.
Budynek przy ul. Wrocławskiej 4 stanowi własność prywatną. Oznacza to, że obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym spoczywa na właścicielu lub zarządcy nieruchomości. Żadna gmina nie posiada kompetencji do wydawania właścicielom prywatnych budynków decyzji nakazujących wykonanie robót budowlanych, zabezpieczenie obiektu albo jego rozbiórkę. Kompetencje te ustawodawca powierzył organom nadzoru budowlanego. W pierwszej instancji jest to co do zasady Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, co wynika z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten przekazuje powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego m.in. zadania i kompetencje określone w art. 66, art. 68 i art. 69 tej ustawy. Organem wyższego stopnia wobec powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. W sprawie budynku przy ul. Wrocławskiej 4 Burmistrz Miasta Zgorzelec oraz właściwe wydziały Urzędu Miasta Zgorzelec zawiadamiały już organy obu instancji, a korespondencja dotycząca stanu technicznego tej nieruchomości sięga co najmniej 2017 roku.
W przypadku budynku przy ul. Wrocławskiej 4 dodatkowe znaczenie ma jego położenie na obszarze objętym ochroną konserwatorską. Historyczny układ urbanistyczny miasta Zgorzelca został wpisany do rejestru zabytków 8 grudnia 1958 r., a zespół dawnego młyna „trójkołowego” przy ul. Wrocławskiej 2–3 został wpisany do rejestru zabytków 2 września 1998 r. pod nr A/5523/1343/J. Budynek przy ul. Wrocławskiej 4 jest natomiast ujęty w gminnej ewidencji zabytków i znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zespołu dawnego młyna oraz w granicach historycznego układu urbanistycznego objętego ochroną konserwatorską. Oznacza to, że działania dotyczące tej zabudowy wymagają uwzględnienia nie tylko przepisów prawa budowlanego, lecz także stanowiska właściwego organu ochrony zabytków, czyli Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Warto przy tym pamiętać, że okolice ul. Wrocławskiej i Przedmieścia Nyskiego nie były wyłącznie przestrzenią mieszkalną. Przez dziesięciolecia działały tu zakłady i firmy, które tworzyły gospodarcze zaplecze miasta. Także budynek przy ul. Wrocławskiej 4 pełnił w przeszłości funkcje produkcyjne — mieścił się tam m.in. zakład produkcji makaronu, a później zakłady odzieżowe. Dziś ten kontekst historyczny dodatkowo pokazuje, że nie mówimy wyłącznie o zaniedbanym prywatnym budynku, ale o fragmencie miejskiej historii, którego stan od lat budzi uzasadniony niepokój.
Pisma dotyczące złego stanu technicznego budynku przy ul. Wrocławskiej 4 wpłynęły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu w listopadzie 2017 roku. Zostało wówczas wszczęte postępowanie administracyjne, a 13 grudnia 2017 roku przeprowadzono oględziny, podczas których stwierdzono, że opuszczona i nieużytkowana kamienica znajduje się w bardzo złym stanie technicznym.
W kolejnych latach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził czynności w ramach swoich kompetencji. W 2018 roku wydał decyzje zobowiązujące właściciela do zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich i czynnikami atmosferycznymi. Od decyzji tych właściciel korzystał z przysługującego mu prawa do odwołania, dlatego sprawa była następnie rozpatrywana przez organ wyższego stopnia. Właściciel budynku występował również o jego rozbiórkę, jednak organy ochrony zabytków nie godziły się na takie rozwiązanie. W praktyce oznacza to, że w tej sprawie konieczne jest godzenie dwóch porządków prawnych: przepisów dotyczących bezpieczeństwa obiektów budowlanych oraz przepisów o ochronie zabytków.
Stan techniczny budynku był wielokrotnie oceniany przez organ nadzoru budowlanego. Z dokumentów wynika, że z czasem ulegał on dalszemu pogorszeniu. W 2020 roku PINB stwierdził, że stan techniczny budynku, m.in. wskutek dewastacji i działalności osób trzecich, znacząco się pogorszył i grozi katastrofą budowlaną. W 2022 roku, po kolejnym pogorszeniu stanu budynku oraz po pożarze, wskazywano już na awaryjny stan jego elementów konstrukcyjnych.
W marcu 2023 roku PINB wydał kolejną decyzję nakazującą właścicielowi zabezpieczenie budynku, m.in. przez zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych, usunięcie spalonej dobudówki, luźnych elementów stolarki, uszkodzonego oszklenia, elementów spalonej więźby dachowej i pokrycia dachu, a także elementów ścian grożących zawaleniem oraz uprzątnięcie terenu wokół budynku.
W lipcu 2025 roku PINB wydał następną decyzję, w której nakazał właścicielowi natychmiastowe zabezpieczenie budynku przy ul. Wrocławskiej 4. Zakres nakazu obejmował m.in. usunięcie luźno zwisających elementów więźby dachowej i pokrycia dachu, rozbiórkę więźby dachowej, rozbiórkę części ścian ostatniego piętra i poddasza grożących zawaleniem, zabezpieczenie odsłoniętej części budynku, usunięcie spalonej dobudówki, usunięcie luźnych elementów stolarki i uszkodzonego oszklenia oraz ogrodzenie budynku od strony ul. Wrocławskiej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że budynek jest w katastrofalnym stanie technicznym, a jego część w każdej chwili może się zawalić.
Miasto Zgorzelec, działając w granicach swoich kompetencji, wielokrotnie zwracało się do organów właściwych o podjęcie działań w tej sprawie. Przedmieście Nyskie i ul. Wrocławska są miejscem wydarzeń organizowanych lub współorganizowanych przez Miasto, a także przestrzenią uczęszczaną przez mieszkańców, turystów oraz gości przechodzących przez Most Staromiejski. Z tego powodu Miasto konsekwentnie wskazuje właściwym organom na pogarszający się stan budynku i zagrożenia, jakie może on stwarzać dla osób przebywających w jego sąsiedztwie.
Pisma w sprawie budynku Wrocławska 4 Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Miasta Zgorzelec skierował m.in. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego także w maju 2026 roku. Wskazano w nich na zły stan techniczny budynku i to, że stanowi on zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz zagraża bezpieczeństwu mienia. Sprawa była również kierowana do Państwowej Straży Pożarnej i Policji. Obie instytucje wskazały, że w przypadku zagrożenia związanego ze stanem technicznym obiektu właściwym organem jest nadzór budowlany.
W maju 2026 roku Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Delegatura w Jeleniej Górze, przekazał sprawę do PINB, wskazując, że konserwator zabytków nie jest organem właściwym do oceny zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, ponieważ jego kompetencje dotyczą oceny zagrożenia dla zabytku i jego wartości. Jednocześnie WUOZ podkreślił, że zgoda na rozbiórkę budynku byłaby w jego ocenie sankcjonowaniem wieloletnich zaniedbań właściciela.
W czerwcu 2026 roku Miasto ponowiło wystąpienia. Wydział Infrastruktury Urzędu Miasta Zgorzelec zwrócił się do PINB z wnioskiem o pilną interwencję, wskazując na bezpośrednie sąsiedztwo chodnika, drogi i lokali gastronomicznych oraz ryzyko odpadnięcia elementów elewacji albo zawalenia się części ścian zewnętrznych na drogę i chodnik.
24 czerwca 2026 roku Burmistrz Miasta Zgorzelec ponownie wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zgorzelcu o podjęcie działań zgodnie z kompetencjami. W piśmie wskazano, że budynek znajduje się w stanie mogącym stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, wniesiono o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego, ustalenie, czy obiekt spełnia wymagania bezpieczeństwa określone w przepisach Prawa budowlanego, oraz podjęcie działań wobec właściciela lub zarządcy, jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości. Burmistrz zwrócił się też o informację jakie kroki zostały podjęte od dnia otrzymania pierwszego pisma w tej sprawie do dnia dzisiejszego.
Tego samego dnia Burmistrz zwrócił się również do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków — Delegatury w Jeleniej Górze — o podjęcie działań zgodnie z kompetencjami, przypominając, że obszar, na którym znajduje się budynek, jest wpisany do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny historycznego ośrodka miasta Zgorzelca.
30 czerwca 2026 roku Burmistrz Miasta Zgorzelec wystąpił także do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z prośbą o podjęcie działań w zakresie właściwości tego organu. W piśmie wskazano, że Miasto od 2022 roku kilkukrotnie zwracało się do PINB w Zgorzelcu o podjęcie działań, jednak mimo prowadzonych czynności stan techniczny budynku nadal pozostaje niezadowalający i stwarza coraz większe zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Podsumowując, Miasto Zgorzelec podejmowało i nadal podejmuje działania w sprawie budynku przy ul. Wrocławskiej 4, ale nie może zastąpić organów, którym ustawa przyznała kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych wobec właściciela prywatnej nieruchomości. Na czas trwania sprawy wpływ miały również przewidziane prawem postępowania odwoławcze, z których korzystał właściciel nieruchomości. Nie zmienia to faktu, że rola gminy sprowadza się do konsekwentnego sygnalizowania problemu, dokumentowania pogarszającego się stanu budynku, wskazywania na zagrożenia oraz ponawiania wystąpień do organów właściwych do podejmowania rozstrzygnięć w tej sprawie. Takie działania były i są przez Miasto Zgorzelec prowadzone.
