Podziemny ekran przeciwfiltracyjny skutecznie ogranicza odpływ wód z kierunku południowo-zachodniego. Inwestycja, jako kluczowy element polsko-czeskiej umowy, poddawana jest rygorystycznemu, transgranicznemu monitoringowi, którego wyniki potwierdzają jej efektywność.
Instalacja ma charakter prewencyjny i od momentu powstania jest regularnie monitorowana i kontrolowana, a polskie i czeskie służby hydrogeologiczne pozytywnie oceniają jej odziaływanie. Potwierdzają to także przeprowadzane regularnie (co kwartał), misje ekspertów z zakresu geologii i hydrogeologii Czeskiej Służby Geologicznej oraz Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. Ponadto, w ramach wspólnej sieci monitoringu transgranicznego wód, co 6 miesięcy przeprowadzane są wspólne, polsko-czeskie pomiary zwierciadeł wód podziemnych w otworach piezometrycznych. Wyniki są na bieżąco analizowane i wskazują na pozytywne działanie ekranu.
Prowadząc rzetelne, szersze analizy i dyskusje nt. zależności hydrologicznych i hydrogeologicznych w rejonie przygranicznym należy pamiętać, że decydujący wpływ na użytkowe poziomy zwierciadeł wód podziemnych mają przede wszystkim warunki meteorologiczne oraz ilości pompowanych wód w ujęciu Uhelna i działalność czeskiej kopalni kruszyw Grabstejn.
Ochrona zasobów wód podziemnych w regionie przygranicznym pozostaje jednym z kluczowych elementów odpowiedzialnego prowadzenia działalności górniczej. Pojawiające się informacje o rzekomej nieskuteczności ekranu wynikają najczęściej z błędnej interpretacji wybranych pomiarów i pomijania kompletnych danych hydrometeorologicznych. Ocena oddziaływania tego typu instalacji nie może być oparta na krótkookresowych wahaniach poziomu wód podziemnych – należy brać pod uwagę analizę hydrogeologiczną, która pozytywnie ocenia skuteczność bariery.
Warto dodać, iż ekran przeciwfiltracyjny to tylko jeden z wielu elementów proekologicznej strategii Kopalni Turów.
Zatrzymują pyły
W ubiegłym roku zakończyła się budowa ekranów przeciwwiatrowych przy zasobniku węgla brunatnego. Inwestycja, którą zrealizowała spółka RAMB, ogranicza emisję pyłów. Powstały dwa ekrany przeciwwiatrowe o wysokości ponad 18 metrów i długości odpowiednio – 700 m (ekran północny) i 800 m (ekran południowy). Ich kluczowym elementem jest siatka z tkaniny polipropylenowej zaprojektowana tak, aby skutecznie spełniać swoją funkcję, przy jednoczesnym zachowaniu trwałości
i odporności na warunki atmosferyczne.
Dodatkowo w celu analiz stężeń zapylenia w rejonie zasobnika węgla wdrożono informatyczny system opomiarowania oparty na czujnikach optycznych pyłu, który umożliwia podjęcie adekwatnych działań minimalizujących oddziaływanie.
Ponadto na terenie zakładu górniczego działa automatyczny system zraszania dróg, a ciągi transportowe i maszyny wyposażono w systemy zamgławiania, których efektywność redukcji pylenia sięga 98 procent. Popiołowe układy transportowe zabezpieczone są szczelnymi obudowami, natomiast wewnętrzne drogi są regularnie czyszczone i zraszane.
Ochrona przed hałasem
Redukcja hałasu jest jednym z kluczowych wyzwań dla kopalni funkcjonującej w pobliżu miast i osiedli. Temat został objęty zapisami umowy polsko-czeskiej, a strony ustaliły wspólne działania. W rejonie kopalni posadowiona jest stacja mierząca hałas, co umożliwia dwustronny monitoring danych pozyskiwanych w trybie online. Warto zauważyć, że ocenę pomiarów warunkuje obowiązywanie w Republice Czeskiej i w Polsce różnych poziomów granicznych norm emisji hałasu: w Republice Czeskiej jest to 40 dB, natomiast w Polsce 45 dB.
Kopalnia Turów wybudowała również ekrany akustyczne w newralgicznych punktach, np. przy osiedlach Trzciniec i Zatonie oraz wzdłuż obwodnicy węglowo-nadkładowej w pobliżu Bogatyni. Ekrany wykonane są z aluminiowych, pochłaniających paneli akustycznych. Ich łączna długość to 2,5 km.
Kopalnia wymieniła także krążniki na przenośnikach na modele cichobieżne, a w porze nocnej zatrzymywane są ciągi przenośników zwałowych transportujących nadkład na zwałowarkę (Z-49), jak i sama maszyna, aby w ten sposób redukować hałas w zachodniej części odkrywki. Ponadto kopalnia ogranicza hałas dzięki prowadzeniu określonych ciągów przenośników z obniżoną do 80 procent prędkością oraz obudowom przenośników i stacji napędów.
Nowoczesne oczyszczalnie
Związane z działalnością kopalni emisje wód kopalnianych i ścieków bytowych są monitorowane i oczyszczane w trzech nowoczesnych oczyszczalniach, w których możliwe jest skuteczne usuwanie zawiesiny i redukcja zanieczyszczeń do poziomów zgodnych z wymogami prawa. Oczyszczone wody o dobrych parametrach minimalizują negatywne skutki
w ekosystemie Nysy Łużyckiej
Krajobraz
W ostatnich latach na południowej granicy kopalni powstał także zielony wał ziemny 5-metrowej wysokości. Jego szerokość w podstawie wynosi około 40 m, a długość nieco ponad kilometr. Wał stał się naturalnym siedliskiem dla lokalnej flory i fauny. Wał zasłania widok zakładu górniczego od strony czeskiej. Posadzono tu ponad 14 tysięcy drzew i krzewów. To kolejny dowód, jak infrastruktura przemysłowa może współistnieć z naturą, a nawet ją wspierać.
Rekultywacja i przyszłość regionu
Kopalnia prowadzi rekultywację terenów pogórniczych od lat 60. XX wieku. W 2008 roku zakończyła rekultywację zwałowiska zewnętrznego w kierunku leśnym, nasadzając 22 miliony drzew. Dziś zwałowisko stanowi kompleks leśny bardzo cenny dla gminy Bogatynia z uwagi na walory zarówno krajobrazowe, jak i tlenotwórcze. Doskonale komponuje się z górzystym otoczeniem Worka Żytawskiego, obszarem położonym w północno-wschodniej części Pogórza Izerskiego, na granicy Polski i Czech. Rosną tu brzozy, dęby, klony, a także rośliny wprowadzone naturalnie w wyniku sukcesji. Zasiedliły je dzikie zwierzęta, ptaki i płazy. Wiele z nich to gatunki chronione, w tym puszczyk, rzekotka drzewna czy gronostaj.
Kopalnia prowadzi obecnie zwałowanie i rekultywację w granicach wewnętrznego zwałowiska, a docelowo, po zakończeniu eksploatacji, planuje zagospodarować wyrobisko jako sztuczne jezioro. Zbiornik może służyć szeroko pojętej rekreacji: sportom wodnym, wędkarstwu i retencji wód wezbraniowych.
Źródło: PGE GiEK SA, Departament Komunikacji i Współpracy z Mediami
