Po naszym materiale o rządowej aplikacji „Gdzie się ukryć” zwróciliśmy się do Komendy Powiatowej PSP w Zgorzelcu z pytaniami dotyczącymi wskazanych w niej punktów schronienia. Artykuł przeczytacie tutaj >> Punkty schronienia w Zgorzelcu. Pojechaliśmy je sprawdzić. Prywatny dom, zamknięta brama i brak oznaczeń
Z odpowiedzi strażaków wynika, że za identyfikację i weryfikację takich miejsc odpowiadają komendanci powiatowi PSP. Co ważne, punkt schronienia nie musi być klasycznym schronem. W bazie mogą znaleźć się również inne obiekty lub ich części, które mogą zapewnić podstawową ochronę przed określonymi zagrożeniami.
PSP wyjaśniła również, dlaczego podczas naszego sprawdzania właściciele niektórych nieruchomości nie wiedzieli, że ich adres znajduje się w aplikacji. Obowiązek formalnego powiadamiania właścicieli i zarządców wprowadzono dopiero 29 maja 2026 roku. Aplikacja działa natomiast od końca 2025 roku. Jak poinformowano, obecnie trwa proces zawiadamiania właścicieli i zarządców.
Nie wszystkie punkty muszą być też oznaczone w terenie. Obowiązkowe oznakowanie dotyczy budowli ochronnych oraz miejsc doraźnego schronienia. Pozostałe punkty mogą być wskazywane mieszkańcom za pomocą aplikacji.
Problem w tym, że podczas naszego sprawdzania właśnie tutaj pojawiły się największe wątpliwości. Mieliśmy adresy wskazane na mapie, ale w kilku przypadkach trudno było na miejscu ustalić, gdzie dokładnie znajduje się miejsce schronienia, jak się do niego dostać i kto ma je otworzyć w sytuacji zagrożenia. GPS prowadził nawet pod zamkniętą bramę i prywatny dom jednorodzinny.
Odpowiedź PSP wyjaśnia więc, jak system powinien działać. Nie rozwiewa jednak wszystkich wątpliwości, które pojawiły się podczas jego praktycznego sprawdzania.
Na dziś wygląda na to, że sama mapa jest, ale system nie jest jeszcze w pełni czytelny dla mieszkańca, który miałby z niego skorzystać w realnej sytuacji zagrożenia. Zwłaszcza że proces informowania właścicieli i zarządców wciąż trwa. Poniżej pełna odpowiedź KP PSP Zgorzelec.
- Kto kwalifikuje i weryfikuje obiekty wpisywane do bazy ?
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r., o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907 ze zm.) czynności związane z identyfikacją punktów schronienia należą do zadań właściwych miejscowo komendantów (miejskich) powiatowych Państwowej Straży Pożarnej. Stosownie do art. 91a powyższej ustawy komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej identyfikuje punkty schronienia w:
1) obiektach budowlanych, wobec których trwa postępowanie o uznanie za budowlę ochronną;
2) obiektach budowlanych albo ich częściach, które przed dniem wejścia w życie ustawy pełniły funkcję budowli ochronnej;
3) planowanych miejscach organizacji miejsc doraźnego schronienia;
4) obiektach budowlanych lub innych miejscach zapewniających spełnienie podstawowej funkcji ochronnej przed skutkami niebezpiecznych zjawisk pogodowych oraz skutkami użycia konwencjonalnych środków rażenia, w szczególności odłamkami.
Pozytywny wynik czynności związanych z identyfikacją danego miejsca stanowi podstawę do zakwalifikowania go jako punktu schronienia oraz umieszczenia w bazie aplikacji „Gdzie się ukryć”.
- Czy właściciel lub zarządca jest informowany o umieszczeniu jego adresu w systemie?
Obowiązek powiadomienia właściciela lub zarządcy nieruchomości, na której zidentyfikowany został punkt schronienia wprowadzony został wraz ze zmianą ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie w dniu 29 maja 2026 r. Zgodnie z art. 91a ust. 2 powyższej ustawy właściwy miejscowo komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej zawiadamia właściciela lub zarządcę nieruchomości o zidentyfikowanym punkcie schronienia. Jednocześnie należy zaznaczyć, że aplikacja „Gdzie się ukryć” funkcjonuje od końca 2025 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie wskazanej wyżej zmiany ustawy.
W konsekwencji w odniesieniu do obiektów ujętych w aplikacji przed dniem 29 maja 2026 r. nie istniał jeszcze ustawowy obowiązek formalnego zawiadamiania ich właścicieli lub zarządców na zasadach określonych obecnie w art. 91a ust. 2 ustawy. Niezależnie jednak od tego czy punkt schronienia został zidentyfikowany jeszcze przed, czy już po wejściu w życie zmiany przepisów ustawy, to w chwili obecnej trwa proces realizacji zadania dotyczącego zawiadamiania właścicieli lub zarządców nieruchomości, na terenie której zidentyfikowany został punkt schronienia.
- Czy punkty schronienia powinny być oznaczone w terenie?
W myśl art. 105 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej obowiązek obligatoryjnego oznakowania został wprowadzony wyłącznie w odniesieniu do budowli ochronnych oraz miejsc doraźnego schronienia. Zgodnie z tym przepisem tego rodzaju obiekty oznacza się za pomocą międzynarodowego znaku rozpoznawczego obrony cywilnej oraz napisu: „SCHRON”, „UKRYCIE” lub „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że niezależnie od obowiązku wskazanego w art. 105 ustawy, stosownie do art. 114 ust. 2 w związku z ust. 4, organy ochrony ludności, w porozumieniu z właściwymi podmiotami ochrony ludności, zapewniają poinformowanie ludności o lokalizacji punktów schronienia. Warto przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 114 ust. 3 ww. ustawy obowiązek ten może być realizowany za pomocą narzędzi teleinformatycznych, w tym właśnie z wykorzystaniem aplikacji na urządzeniu mobilnym.
- Co dokładnie oznacza „ograniczona dostępność – dostęp w ramach wzajemnej pomocy
Ograniczona dostępność (dostęp w ramach wzajemnej pomocy) – są to m.in. obiekty zamknięte, pod ścisłym nadzorem wspólnot i zarządców, którzy w przypadku zagrożenia powinni umożliwić dostęp do swoich obiektów osobom potrzebującym schronienia w ramach wzajemnej pomocy. Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, gdzie w art. 103a ustawodawca wskazał, iż w razie ogłoszenia alarmu za pomocą systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach, w szczególności alarmu o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, właściciel lub zarządca obiektu, w którym znajduje się punkt schronienia, udostępnia go w miarę możliwości osobom chroniącym się przed zagrożeniem, na czas trwania tego zagrożenia, z uwzględnieniem art. 69 pkt 5., zgodnie z którym udostępnienie realizowane jest bez narażania siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.
